Προσωπικά εργαλεία

Υπάρχει ρατσισμός στα σχολεία; Διαδικτυακή έρευνα του Συνηγόρου του Παιδιού

Μια μικρή διαδικτυακή έρευνα σχετικά με τον ρατσισμό στα σχολεία πραγματοποίησε ο Συνήγορος του Παιδιού, με στόχο να καταγραφεί η γνώμη των μαθητών/μαθητριών για το τι συμβαίνει στα σχολεία αλλά και να δώσει ιδέες και αφορμή σε εκπαιδευτικούς και μαθητές για συζητήσεις και δράσεις κατά των διακρίσεων. Τις 10 ερωτήσεις του Συνηγόρου απάντησαν 800 μαθητές και μαθήτριες.

Σύμφωνα με τις απαντήσεις, το 66% των μαθητών αναφέρουν ότι υπάρχει ρατσισμός στο σχολείο τους (το 41% αυτών θεωρούν σε μέτριο βαθμό ενώ το 25% έντονα και σε πολλές μορφές). Οι ρατσιστικές συμπεριφορές είναι κυρίως (57%) σε βάρος μαθητών με ειδικά χαρακτηριστικά εμφάνισης, σε βάρος παιδιών από άλλες χώρες, διαφορετικές φυλές ή με διαφορετικό θρήσκευμα (37%), σε βάρος μαθητών με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό (22%) και σε βάρος μαθητών με αναπηρίες ή μειονεξίες (18%). Ενδιαφέρον έχει ότι περίπου το ένα τρίτο περίπου των μαθητών (29%) απάντησε ότι οι διακρίσεις στο σχολείο τους είναι σε βάρος καλών ή κακών μαθητών, ενώ το 12% ανέφερε ρατσιστική στάση σε βάρος μαθητών από φτωχότερες, μονογονεϊκές ή πολύτεκνες οικογένειες.  

Ως προς τις αιτίες των συμπεριφορών αυτών, οι μισοί μαθητές που απάντησαν θεωρούν ότι τα παιδιά φέρονται έτσι γιατί έχουν ανάγκη να νιώσουν σπουδαία και δυνατά αλλά και γιατί έχουν τέτοια πρότυπα στην οικογένεια και το περιβάλλον τους, ενώ ένα 43% θεωρεί ότι το κάνουν για πλάκα/για να πειράξουν τους άλλους. Ως προς το αν οι μαθητές με ρατσιστικές στάσεις και συμπεριφορές μπορούν να αλλάξουν αν υπάρχει καλό κλίμα στην τάξη και στο σχολείο ή δεν αλλάζουν εύκολα μυαλά, οι μαθητές που απάντησαν διχάζονται.

Το 75% όσων απάντησαν αναφέρουν ότι οι περισσότεροι καθηγητές τους δεν ανέχονται ρατσιστικές συμπεριφορές, αλλά το 25% θεωρεί ότι τις ανέχονται και δεν αντιδρούν. Όσον αφορά τη στάση των ίδιων, οι μισοί μαθητές απάντησαν ότι όταν βλέπουν ρατσιστικές συμπεριφορές ή ακούν ρατσιστικά σχόλια συνήθως συμβουλεύουν τα παιδιά να σταματήσουν και, εφόσον πρόκειται για κάτι σοβαρό, το αναφέρουν σε ένα καθηγητή εμπιστοσύνης, ωστόσο το 12% απάντησε ότι δεν παρεμβαίνει. 

Σύμφωνα με το 65% των μαθητών, όταν συμβαίνει ένα περιστατικό ανάμεσα σε μαθητές, οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να συζητάνε με τα παιδιά και να διαμεσολαβούν δίνοντας αρκετό χρόνο με στόχο τη συμφιλίωση. Το 37% θεωρεί ότι πρέπει να κάνουν συστάσεις, ενώ ένα 30% να τιμωρούν τους δράστες.

Γενικότερα, για να καταπολεμηθεί ο ρατσισμός στα σχολεία το 51% των μαθητών πιστεύει ότι το σημαντικότερο είναι να γίνονται ομαδικές δραστηριότητες και δράσεις ευαισθητοποίησης, το 15% να γίνονται συστάσεις στους μαθητές που φέρονται ρατσιστικά και στους γονείς τους, ενώ το 23% θεωρεί ότι πρέπει να τιμωρούνται οι μαθητές που φέρονται ρατσιστικά. Να υπάρχει το καλό παράδειγμα των εκπαιδευτικών αναφέρει το 9,5%.

Ως προς το δικό τους σχολείο, το 35% των μαθητών αναφέρουν ότι έχουν γίνει ενδιαφέρουσες δράσεις για τον ρατσισμό, το 54% ότι γίνονται μερικές συζητήσεις στο μάθημα και το 20% ότι δεν ασχολούνται πολύ με το θέμα.

Τέλος, ως προς το πώς θα μπορούσε να συμβάλλει ο Συνήγορος του Παιδιού για να περιοριστεί ο ρατσισμός στα σχολεία, οι μαθητές πιστεύουν ότι ο Συνήγορος πρέπει να προτείνει να γίνονται περισσότερες δραστηριότητες στα σχολεία, καλύτερη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, να προβάλει τις καλές πρακτικές από διάφορα σχολεία αλλά και να ακούει συστηματικά τη γνώμη και τις προτάσεις των παιδιών για τα θέματα αυτά.

Ευχαριστούμε τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν στην έρευνα και κατέγραψαν και δικές τους προτάσεις και ιδέες για την καταπολέμηση του ρατσισμού στα σχολεία.

Ο Συνήγορος του Παιδιού προτείνει σε εκπαιδευτικούς και μαθητές/μαθήτριες να συνεργάζονται για να οργανώνουν παρόμοιες έρευνες και θετικές δράσεις ευαισθητοποίησης των σχολικών τους κοινοτήτων. Έτσι, μέσα από συλλογικές προσπάθειες, μπορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα να γίνοντα σεβαστά και οι διακρίσεις να εξαλείφονται. 

Δείτε αναλυτικά τα αποτελέσματα της έρευνας.