Προσωπικά εργαλεία

Επισκέψεις σε δομές φιλοξενίας προσφύγων - μεταναστών και χώρους προστατευτικής φύλαξης ασυνόδευτων ανηλίκων στη Βόρεια Ελλάδα

Ο Βοηθός Συνήγορος για τα Δικαιώματα του Παιδιού και ομάδα συνεργατών του επισκέφτηκαν στο διάστημα 17-19 Ιουλίου 2017 χώρους όπου βρίσκονται ασυνόδευτοι και συνοδευμένοι ανήλικοι πρόσφυγες – μετανάστες στη Βόρεια Ελλάδα, στο πλαίσιο του μηχανισμού παρακολούθησης της κατάστασης των παιδιών που μετακινούνται, που υποστηρίζεται από την UNICEF.

Επισκέψεις σε δομές φιλοξενίας προσφύγων - μεταναστών και χώρους προστατευτικής φύλαξης ασυνόδευτων ανηλίκων στη Βόρεια Ελλάδα

Κέντρο Φιλοξενίας Σερρών

Ειδικότερα πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις - αυτοψίες:

- Σε χώρους της Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης όπου βρίσκονται κρατούμενοι σε προστατευτική φύλαξη ασυνόδευτοι ανήλικοι (Τμήμα Δίωξης Παράνομης Μετανάστευσης Μυγδονίας / Λητής και Υποδιεύθυνση Μεταγωγών)

- Στα κέντρα φιλοξενίας μεταναστών – προσφύγων στα Διαβατά, τα Λαγκαδίκια, τη Νέα Απολλωνία Βόλβης, τις Σέρρες, τη Δράμα και την Καβάλα.

Τα κυριότερα ευρήματα των επισκέψεων συνοψίζονται παρακάτω:

Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων σε προστατευτική φύλαξη είναι ιδιαίτερα αυξημένος, καθώς δεν υπάρχουν θέσεις σε δομές φιλοξενίας, με αποτέλεσμα τα παιδιά να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση στέρησης της ελευθερίας τους, σε ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες, χωρίς προαυλισμό. Χαρακτηριστικά από την Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης αναφέρθηκε ότι από τις αρχές Ιουνίου 2017 έχουν τοποθετηθεί σε προστατευτική φύλαξη 77 ανήλικοι ενώ μόνο 12 εξ αυτών μπόρεσαν να μετακινηθούν σε κατάλληλα για αυτούς περιβάλλοντα φροντίδας. Ως αποτέλεσμα τα παιδιά παραμένουν συνωστισμένα σε κρατητήρια της αστυνομίας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Χαρακτηριστική ήταν η εικόνα σε κελί του Τμήματος Μυγδονίας / Λητής όπου σε χώρο 25 τ.μ., το δάπεδο του οποίου ήταν σχεδόν πλήρως καλυμμένο από στρώματα χωρίς σεντόνια, παρέμεναν 17 ανήλικοι, οι περισσότεροι ηλικίας περίπου 15 χρόνων.

Εκτός από τους εξειδικευμένους ξενώνες, στη Βόρεια Ελλάδα λειτουργούν ήδη «ασφαλείς χώροι» για ασυνόδευτους ανηλίκους σε κέντρα φιλοξενίας μεταναστών – προσφύγων στα Διαβατά, την Καβάλα και την Αλεξάνδρεια, με συνολική δυναμικότητα 90 θέσεων. Κρίνεται απαραίτητο να αυξηθούν παρόμοιοι χώροι και σε άλλα κέντρα, για την αποτελεσματικότερη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών αυτών, μέχρι να μπορέσουν να τοποθετηθούν σε ξενώνες. Κρίσιμα ζητήματα που αναδείχθηκαν κατά την επίσκεψη είναι η ανάγκη ενεργοποίησης κατάλληλων διαδικασιών εκτίμησης της ηλικίας, ώστε να αποφεύγεται η παραμονή ενηλίκων μαζί με παιδιά, και η λήψη μέτρων για την κάλυψη των αναγκών των εφήβων με ψυχικές διαταραχές καθώς και των αναγκών των παιδιών που βρίσκονται στο στάδιο της ενηλικίωσης.

"Το camp μας" ζωγραφιά παιδιού στα Λαγκαδίκια

Η κατάσταση των κέντρων φιλοξενίας που επισκέφθηκε ο Συνήγορος, στα οποία φιλοξενούνταν κατά τον χρόνο αυτό συνολικά περί τα 1.500 άτομα, κρίνεται σε γενικές γραμμές ικανοποιητική, ενώ φαίνεται ότι αρκετές οικογένειες έχουν ήδη αναχωρήσει προς Ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης ή εφαρμογής των προβλέψεων για την οικογενειακή επανένωση. Σημαντικός ωστόσο είναι ο αριθμός αυτών που αναμένουν την ολοκλήρωση των αιτημάτων τους για επανένωση, ενώ παράλληλα υλοποιείται σταδιακά και η μεταφορά ευάλωτων οικογενειών από τα νησιά προς την ενδοχώρα. Σε όλα τα κέντρα παρέχονται από διάφορες οργανώσεις δραστηριότητες για τα παιδιά, υποστήριξη γονέων, άτυπα μαθήματα γλωσσών, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και νομική συμβουλευτική για την διεκπεραίωση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας.

Κρίσιμο ζήτημα που έθεσε ο Συνήγορος στα στελέχη των κέντρων που είχαν την ευθύνη παρακολούθησης της κατάστασης των παιδιών, είναι να γίνει έγκαιρη κατάλληλη προετοιμασία ώστε τη νέα σχολική χρονιά τα παιδιά που έχουν ήδη παρακολουθήσει μαθήματα προετοιμασίας σε ΔΥΕΠ να ενταχθούν στο πρωινό σχολικό πρόγραμμα, με την υποστήριξη τάξεων υποδοχής, ενώ τα υπόλοιπα, ανάλογα και με την κατάσταση των αιτημάτων τους για διεθνή προστασία, να μπορέσουν να προετοιμαστούν κατάλληλα για την μελλοντική ισότιμη εκπαιδευτική τους ένταξη και συμμετοχή. Αναγκαία είναι και η ένταξη στην τυπική εκπαίδευση των ασυνόδευτων ανηλίκων 16-18 ετών, η οποία κατά την περασμένη χρονιά επιτεύχθηκε σε μικρό βαθμό, όπως αναδείχθηκε και από  σχετική διερεύνηση που διεξήγαγε ο Συνήγορος σε συνεργασία με μέλη του Δικτύου για τα Δικαιώματα των Παιδιών που Μετακινούνται. Γενικά, ο Συνήγορος τονίζει ότι όλα τα παιδιά που μετακινούνται, σύμφωνα με τα διεθνώς κατοχυρωμένα δικαιώματά τους, και ιδιαίτερα όσα έχουν προοπτική μακρόχρονης παραμονής στη χώρα, είναι απαραίτητο να υποστηριχθούν κατάλληλα για να ενταχθούν στην τυπική εκπαίδευση και να συνδεθούν λειτουργικά με συνομηλίκους τους και τις τοπικές κοινωνίες.